MENU SLUITEN

Datavisualisatie die de wereld voorgoed veranderde: eind aan slavernij

Rond 1800 wist Thomas Clarkson met het in beeld brengen van de gruwelijke manier van slaventransport de maatschappelijke discussie te starten over de onmenselijke behandeling van slaven. Het was deze datavisualisatie die het begin inluidde van het eind van slavernij.

DOOR: ERIC JANSSEN

30 SEPTEMBER 2018

LEESTIJD: 3 MINUTEN

Cijfers hadden geen impact

Thomas Clarkson was een Brits politicus aan het begin van de 19e eeuw. Hij was een belangrijk vechter tegen de gereguleerde slavenhandel in het Britse Rijk. Jarenlang verzamelde Clarkson bewijs over de onmenselijke behandeling van slaven. De bevolking in die tijd was niet zo goed geïnformeerd als nu en mensen hadden vaak geen weet van het erbarmelijke bestaan dat slaven leidden. Het bewijs dat Clarkson verzamelde bestond bijvoorbeeld uit cijfers en andere gegevens over de onmenselijke behandeling van slaven tijdens hun eerste ‘transport’.  Hij verzamelde gegevens door meer dan 20.000 zeelieden te interviewen. Hij verzamelde gegevens over allerlei gruwelijk materiaal dat tijdens de erbarmelijke reis werd gebruikt: ijzeren handboeien, duimschroeven en zelfs instrumenten om de kaken van slaven te forceren.

Ondanks al die gegevens kon Clarkson de bevolking en overheid er niet van overtuigen om de slavernij af te schaffen. Het ontbrak de cijfers aan impact.

Datavisualisatie gruwelijk slaventransport
HET WAS DEZE VISUALISATIE VAN HET ONMENSELIJKE TRANSPORT VAN SLAVEN DIE EEN MAATSCHAPPELIJKE DISCUSSIE ONTKETENDE

Data niet genoeg om mensen te overtuigen

Clarkson realiseerde zich dat het hebben van veel data niet genoeg was om mensen te overtuigen en besloot de gegevens over het gruwelijke transport van Afrika naar Liverpool om te zetten in een visualisatie. In deze visualisatie geen lange tabellen met gegevens, maar een doorsnede van het slavenschip ‘The Brookes’. De visualisatie gaf het gruwelijke beeld van het aantal toegestane slaven dat maximaal getransporteerd mocht worden. De Slavenwet van 1788 (die notabene was bedacht om het aantal doden te beperken als gevolg van overbevolking van de schepen) bepaalde dat iedere slaaf ‘recht’ had op 180 x 40cm ruimte tijdens het 6 weken durende transport. Voor vrouwen en kinderen was de ‘gegunde’ ruimte nog iets kleiner.

Visualisatie van het gruwelijke slaventransport
DE GRUWELEN VAN HET SLAVENTRANSPORT: CIJFERS ZIJN SLECHTS EEN ABSTRACTE WEERGAVE VAN DE WERKELIJKHEID. PAS ALS WE CIJFERS VISUALISEREN KRIJGEN ZE BETEKENIS.

Het waren niet de cijfers maar deze visualisatie die echt impact had. Het bracht een enorme maatschappelijke discussie op gang over de gruwelen van de slavernij, wat uiteindelijk leidde tot de afschaffing van de Britse Slavenwet in 1833.

Cijfers zijn slechts een abstracte weergave van de werkelijkheid.

Meer leren?

In de serie Datavisualisatie die de wereld voorgoed veranderde leggen we uit wat de impact van datavisualisatie is geweest op belangrijke beslissingen in de wereld.

Dit zijn nog twee andere artikelen in deze serie.