MENU SLUITEN
Datavisualisatie die de wereld voorgoed veranderde: einde slavernij

Datavisualisatie die de wereld veranderde: einde van slavernij

 

Rond 1800 bracht Thomas Clarkson de gruwelijke manier van slaventransport voor het eerst in beeld. Met deze afbeelding bracht hij een enorme maatschappelijke discussie op gang over de onmenselijke behandeling van slaven. Het was deze datavisualisatie die het begin inluidde van het eind van slavernij en de wereld voorgoed veranderde.

DOOR: ERIC JANSSEN

30 SEPTEMBER 2018

LEESTIJD: 3 MINUTEN

Veel data hebben is niet genoeg

Thomas Clarkson was een Brits politicus aan het begin van de 19e eeuw. Hij was een belangrijk vechter tegen de gereguleerde slavenhandel in het Britse Rijk. Jarenlang verzamelde Clarkson bewijs over de onmenselijke behandeling van slaven. De bevolking in die tijd was niet zo goed geïnformeerd als nu. Het wereldbeeld dat mensen hadden was heel beperkt. Ze hadden vaak geen weet van het erbarmelijke bestaan dat slaven leidden. Het bewijs dat Clarkson verzamelde, bestond uit cijfers en andere gegevens over de onmenselijke behandeling van slaven tijdens hun eerste ‘transport(!)’. Clarkson interviewde meer dan 20.000 zeelieden. Hij verzamelde gegevens over allerlei gruwelijk materiaal dat tijdens de erbarmelijke reis werd gebruikt. IJzeren handboeien, duimschroeven en zelfs instrumenten om de kaken van slaven te forceren, werden niet geschuwd.

Ondanks al die gegevens kon Clarkson de bevolking en de overheid er niet van overtuigen om de slavernij af te schaffen. Het ontbrak de cijfers gewoonweg aan impact.

Datavisualisatie gruwelijk slaventransport
HET WAS DEZE VISUALISATIE VAN HET ONMENSELIJKE TRANSPORT VAN SLAVEN DIE EEN MAATSCHAPPELIJKE DISCUSSIE ONTKETENDE

Data zijn niet genoeg om mensen te overtuigen

Clarkson realiseerde zich dat het hebben van veel data niet genoeg was om mensen te overtuigen. Hij besloot de gegevens over het gruwelijke transport van Afrika naar Liverpool om te zetten in beeld. In deze visualisatie geen lange tabellen met gegevens meer, maar een doorsnede van het slavenschip ‘The Brookes’. Dit gaf het gruwelijke beeld van het aantal toegestane slaven dat maximaal getransporteerd mocht worden. De Slavenwet van 1788 was notabene bedacht om het aantal doden te beperken als gevolg van overbevolking van de schepen. De wet bepaalde dat iedere slaaf ‘recht’ had op 180 x 40cm ruimte tijdens het 6 weken durende transport. Voor vrouwen en kinderen was de ‘gegunde’ ruimte nog iets kleiner.

Visualisatie van het gruwelijke slaventransport
DE GRUWELEN VAN HET SLAVENTRANSPORT: CIJFERS ZIJN SLECHTS EEN ABSTRACTE WEERGAVE VAN DE WERKELIJKHEID. PAS ALS WE CIJFERS VISUALISEREN KRIJGEN ZE BETEKENIS.

Afschaffing Britse Slavenwet

Het was niet de enorme hoeveelheid data, maar beeld dat echt impact had. Deze afbeelding bracht een enorme maatschappelijke discussie op gang over de gruwelen van de slavernij. Dat leidde tot de uiteindelijke afschaffing van de Britse Slavenwet in 1833.

Cijfers hebben op zichzelf geen impact. Ze zijn slechts een abstracte weergave van de werkelijkheid.

Meer leren?

In de serie Datavisualisatie die de wereld voorgoed veranderde leggen we uit wat de impact van datavisualisatie is geweest op belangrijke beslissingen in de wereld.

Dit zijn nog twee andere artikelen in deze serie.