MENU SLUITEN
Datavisualisatie die de wereld voorgoed veranderde: eind van de blauwe dood

Datavisualisatie die de wereld voorgoed veranderde: einde van de blauwe dood

 

In het begin van de negentiende eeuw dachten mensen dat ‘de tijd van algemeen heerschende epidemieën voor Europa voorbij was’. Het was immers al weer anderhalve eeuw geleden sinds de pest met enige regelmaat de stedelijke bevolking decimeerde. Alleen in Nederland eiste de ziekte al meer dan 65.000 dodelijke slachtoffers. Datavisualisatie veranderde de wereld voorgoed door een eind te maken aan deze grootste epidemische doder van de 19e eeuw. De blauwe dood.

DOOR: ERIC JANSSEN

1 SEPTEMBER 2018

LEESTIJD: 3 MINUTEN

Cholera de ‘blauwe dood’

Cholera was een ziekte die gepaard ging met heftige diarree en braken. Mensen verloren soms wel 15 liter vocht per dag. De huid van cholerapatiënten kleurde blauw, waardoor de ziekte ook wel de ‘blauwe dood’ werd genoemd. Dit als opvolger van de rampzalige ‘zwarte dood’ (de pest) waarbij eenderde van alle Europeanen het leven liet.

Wetenschappelijk verantwoorde medische handelingen in de tijd waren vaak huiveringwekkend. Door het grote vochtverlies trad er bij cholerapatiënten stremming van de bloedcirculatie op. Om de bloedcirculatie op gang te brengen, werden verhitte metalen voorwerpen gebruikt en werd heet water op de buik gegoten. Soms zelfs zwavelzuur en ammoniak. De handelingen werden in die tijd niet gezien als kwakzalverij. Het ging om de toen beschikbare kennis van de medische wetenschap.

Data alleen, konden de medische wereld niet overtuigen

In 1854 heerste een grote cholera-epidemie in Londen. Artsen en overheid waren er in die tijd van overtuigd dat cholera werd veroorzaakt door het inademen van slechte lucht. Het was de Britse arts John Snow die ontdekte dat niet slechte lucht, maar besmet water de oorzaak was van de epidemie. Volgens Snow was het een openbare waterpomp op Broad Street in het centrum van de stad die de ziekte overbracht. Om dat aan te tonen verzamelde Snow een berg aan gegevens. Maar al die gegevens ten spijt, Snow kon er de medische wereld en overheid niet mee overtuigen. Zijn strijd tegen cholera leek tevergeefs.

Datavisualisatie helpt overheid en medische wereld overtuigen

Snow deed talloze pogingen om artsen en overheid te overtuigen met cijfers en andere gegevens. Maar na evenzoveel mislukkingen realiseerde Snow zich dat een betere manier nodig was om het probleem uit te leggen. Hij bedacht zich om de data visueel te maken. Hij gebruikte een kaart van het centrum van Londen. Met rode stippen op de kaart duidde hij aan waar de doden als gevolg van cholera woonden. Dat concentreerde zich in één bepaald gebied: rond de besmette pomp op Broad Street. Ondanks alle eerder door Snow gepresenteerde data was het stadsbestuur pas overtuigd na het zien van deze datavisualisatie. Het bestuur besloot de pomp direct te sluiten en dat betekende het einde van de cholera-uitbraak in de stad.

Datavisualisatie van dr. John Snow
DEZE DATAVISUALISATIE VAN DR. JOHN SNOW MAAKT EEN EIND AAN DE CHOLERA EPIDEMIE IN LONDEN

Datavisualisatie van de blauwe dood veranderde de wereld

De data analyse en datavisualisatie zijn een enorme mijlpaal geweest in de geschiedenis van de volksgezondheid. Het wordt gezien als het begin van de epidemiologie (het voorkomen van ziekten tussen populaties). Een enquête onder Britse artsen in 2003, noemde Snow de grootste medicus aller tijden. Natuurlijk vanwege zijn medische ontdekking, maar vooral ook vanwege de invloed die hij had met data en de visualisatie daarvan. Vanaf dat moment werd datavisualisatie de standaard in de medische wetenschap. Artsen konden direct verbanden zien tussen twee verschijnselen en beter geïnformeerde beslissingen nemen.

Datavisualisatie werd de standaard in de medische wetenschap. Artsen konden nu direct verbanden zien tussen twee verschijnselen en beter geïnformeerde beslissingen nemen.

Meer leren?

In de serie Datavisualisatie die de wereld voorgoed veranderde leggen we uit wat de impact van datavisualisatie is geweest op belangrijke beslissingen in de wereld.

Hieronder nog enkele artikelen in deze serie.